VIAF |

persNamer 1.2: jeden numer VIAF, dziewięć kartotek haseł wzorcowych

Mon, 07 Sep 2026 00:00:00 +0000

był na początku zwykłym udogodnieniem: numer VIAF na wejściu, wpis TEI <person> na wyjściu, do tego znacznik <persName>, którym adnotuje się tekst. Nic ponadto – a i sam wpis był chudy: nazwa, dwie daty, jeden identyfikator. Wydana dziś wersja 1.2 wciąż robi tylko tę jedną rzecz, ale wpis, który zwraca, jest nareszcie wart zachowania.

Co dziś zawiera wpis osobowy

Zacznijmy od nazwy. W klastrze VIAF każda uczestnicząca biblioteka wnosi własną formę nazwy, a stary persNamer brał po prostu pierwszą etykietę, jaka mu się nawinęła. Zapytany o Woltera odpowiadał „فولتير،” – po arabsku, z przecinkiem na końcu – i dorzucał do tego pusty xml:id. Teraz program zlicza formy w całym klastrze i zostawia tę, która wśród rekordów źródłowych powtarza się najczęściej; pozostałe idą za nią jako <persName type="variant">, od najczęstszej. Daty są normalizowane (1572-08-00 zamienia się w 1572-08) i zapisywane dwa razy: jako tekst i w atrybucie @when, bo to właśnie tam zajrzy każde przetwarzanie, które ma cokolwiek do czynienia z datami. Płeć i opisy dochodzą, o ile VIAF je udostępnia.

No i to, na czym zależało mi najbardziej: każdy identyfikator, który VIAF wiąże z daną osobą – przez schema:sameAs albo przez własne identyfikatory źródeł – trafia do osobnego <idno>: BnF, GND, Biblioteka Kongresu, SUDOC, Wikidata, ISNI, BNE, LIBRIS, NDL. Jeden numer wchodzi, dziewięć katalogów wychodzi. Dla personografii to cała różnica między listą nazwisk a węzłem w sieci danych wzorcowych.

<person xml:id="pers-teligny-c">
 <persName>Charles de Téligny</persName>
 <birth when="1535">1535</birth>
 <death when="1572-08-24">1572-08-24</death>
 <sex value="M">M</sex>
 <idno type="VIAF">314802260</idno>
 <idno type="BNF">16133360</idno>
 <idno type="Wikidata">Q1868249</idno>
 <idno type="ISNI">0000000071126808</idno>
</person>

Od luźnych fragmentów do personografii

Dla jednej osoby XML wypisany w terminalu w zupełności wystarczy. Edycja ma jednak osób setki. Dlatego persNamer przyjmuje teraz kilka numerów VIAF naraz, grzecznie daje VIAF-owi odetchnąć między jednym żądaniem a drugim, buforuje to, co już pobrał, a z opcją --merge wstawia nowe wpisy prosto do <listPerson> istniejącego pliku TEI. Kogo już tam zapisano, tego rozpoznaje po numerze VIAF i zostawia mu dotychczasowy xml:id; nowe identyfikatory sprawdza względem pliku i w razie kolizji dokleja im przyrostek (-2, -3); na koniec plik dostaje nowe wcięcia – ale dopiero wtedy, gdy kopia .bak leży już odłożona na bok.

persnamer --merge edition.xml 314802260 36925746

Jedna zmiana, o której trzeba wiedzieć: partykuła nazwiska domyślnie wypada już z identyfikatora, toteż Charles de Téligny to odtąd pers-teligny-c, nie pers-deteligny-c. Jeśli twój projekt zdążył się przyzwyczaić do dawnej formy, --keep-particle ją przywraca; jeśli zaś wolisz w ogóle nie polegać na nazwiskach, --id-format viaf da ci pers-viaf-314802260.

Porządki

Ze skryptu zrobił się porządny pakiet z poleceniem persnamer: jedna linijka wystarczy, by go zainstalować (uv tool install albo pipx) lub uruchomić jednorazowo przez uvx, niczego nie instalując. Dwadzieścia sześć testów sprawdza go na nagranych odpowiedziach VIAF – zestaw obywa się więc bez sieci. CI przepuszcza je na Pythonie od 3.9 do 3.13, a wynik jest walidowany względem TEI P5. Licencja: Apache 2.0, jak dotąd.

Czego nadal nie umie, to powiedzieć, gdzie ktoś się urodził ani z czego żył: klastrowy RDF VIAF-u nie zawiera ani miejsc, ani zawodów. Zawierają je za to powiązane rekordy BnF i GND – a ich numery masz już w ręku.

Kod i dokumentacja na .

persNamer

Fri, 28 Mar 2025 00:00:00 +0000

persNamer: łącznik między TEI a Virtual International Authority File

persNamer to wyspecjalizowane narzędzie w Pythonie, które usprawnia włączanie wzorcowych danych osobowych z VIAF (Virtual International Authority File) do dokumentów TEI XML. Zamieniając identyfikatory VIAF w gotowe do użycia znakowanie TEI, persNamer znacząco ogranicza ręczną pracę przy tworzeniu ustrukturyzowanych wpisów osobowych w cyfrowych edycjach naukowych.

Kontrola haseł wzorcowych w TEI – w czym trudność

Cyfrowe edycje naukowe często wymagają precyzyjnej identyfikacji postaci historycznych, wraz z ich znormalizowanymi nazwami i datami życia. Utrzymanie spójnej kontroli haseł wzorcowych w całym projekcie wymaga:

zidentyfikowania osób w tekstach historycznych
odnalezienia miarodajnych danych na ich temat
utworzenia poprawnie sformatowanych wpisów TEI
zapewnienia spójnych odwołań w całym projekcie

Kroki te wykonuje się zazwyczaj ręcznie; są czasochłonne i podatne na niespójności.

Jak działa persNamer

persNamer automatyzuje ten przepływ pracy:

Pobiera dane z VIAF: dla podanego identyfikatora VIAF narzędzie pobiera dane RDF, korzystając z negocjacji treści HTTP
Wydobywa kluczowe informacje: parsuje RDF, by wyodrębnić preferowaną formę nazwy, datę urodzenia i datę śmierci
Generuje znakowanie TEI: tworzy dwa niezbędne fragmenty XML:
- wpis do kartoteki haseł wzorcowych (element <person> z wygenerowanym xml:id, <persName>, <birth>, <death> oraz <idno type="VIAF">)
- osobny znacznik adnotacji (<persName> z atrybutem ref wskazującym na wpis wzorcowy)

Ten podwójny wynik pozwala edytorom utrzymywać scentralizowaną kartotekę haseł wzorcowych, a zarazem bez trudu wstawiać znaczniki adnotacji do tekstów TEI.

Główne funkcje

Znormalizowane generowanie identyfikatorów: tworzy spójne identyfikatory XML w formacie pers-[familyname]-[givenname initial] (np. pers-deteligny-c)
Parsowanie RDF: używa rdflib, by wydobywać informacje z różnych właściwości RDF (np. rdfs:label, schema:name, viaf:mainHead)
Interfejs wiersza poleceń: proste uruchomienie z numerem VIAF jako jedynym wymaganym argumentem
Tryb szczegółowy: wyświetla szczegółowe informacje o przetwarzaniu obok końcowego wyniku XML

Przykład użycia

python persNamer.py 314802260

Polecenie to zwraca:

<person xml:id="pers-deteligny-c">
 <persName>Charles deTéligny</persName>
 <birth>1535</birth>
 <death>1572-08-24</death>
 <idno type="VIAF">314802260</idno>
</person>

<persName ref="#pers-deteligny-c">Charles deTéligny</persName>

Zastosowania w humanistyce cyfrowej

persNamer przydaje się szczególnie w:

cyfrowych edycjach naukowych wymagających kontroli haseł wzorcowych
projektach kodowania TEI dotyczących postaci historycznych
inicjatywach danych powiązanych, łączących dokumenty z rekordami wzorcowymi
zapewnianiu spójności w dużych korpusach TEI
nauczaniu kontroli haseł wzorcowych na kursach humanistyki cyfrowej

Implementacja

persNamer napisano w Pythonie; zależy od bibliotek:

requests do żądań HTTP
rdflib do parsowania RDF
lxml do obsługi XML

Kod źródłowy i dokumentację znajdziesz w .