مسئله

نسخه‌های دیجیتال گرفتار تناقضی‌اند: از یک سو اسناد دیریاب را در دسترس عموم می‌گذارند، و از سوی دیگر با از دست رفتن ورودی حسی‌ای که پیامد ماده‌زدایی آن‌هاست، خواننده را سردرگم و حتی از سر و کله زدن با محتوا دلسرد می‌کنند. پیمایش در مخازن عظیم اسناد را دشوار و هراس‌انگیز می‌سازند. این تنها دربارهٔ کاربرانی که با پژوهش آرشیوی آشنا نیستند صادق نیست؛ خوانندگان دچار اختلال‌های شناختی هم با آن روبه‌رویند.

راه حل

اینجاست که فراداده‌های آرشیوی به کارمان می‌آیند. با این داده‌ها می‌توان انتزاع‌های دیداری تعاملی‌ای ساخت که ورودی حسی دیگری به خواننده می‌دهند و از این راه هم راحتیِ کار و هم دسترس‌پذیری را بالا می‌برند. برای اینکه آرشیو به‌صورت دیداری پیمایش‌پذیر شود، یک نقشهٔ درختی (treemap)، یا هر نموداری که داده‌های سلسله‌مراتبی را به‌خوبی تجزیه کند، کفایت می‌کند.

آزمایش

نخستین آزمایش من کد Zoomable Treemap برای D3.js را اقتباس می‌کند و به آن فراپیوند می‌افزاید. این نقشه دست‌نویس BnF Ms Fr 640، برگ‌هایش و مدخل‌های درون هر برگ را نمایش می‌دهد. رنگ‌ها نمایندهٔ مقولهٔ غالب‌اند. با نگه داشتن نشانگر روی هر مدخل، داده‌های بیشتری، از جمله پیوند به دست‌نویس، نمایان می‌شود.
به این ترتیب نقشهٔ درختی به یک نمایهٔ دیداری تعاملی بدل می‌شود و در یک نگاه سریع و پاسخگو، نه‌تنها محتوای دست‌نویس، بلکه ابعاد هر برگ و هر مدخل را نیز به خواننده نشان می‌دهد.
در ماه‌های آینده این ایده را با نمودارها و سلسله‌مراتب‌های دیگر خواهم آزمود… منتظر باشید! برای نسخهٔ تازهٔ نقشهٔ درختی اینجا را کلیک کنید.

Click any cell to zoom in, or the top to zoom out.